Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς

Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς
Έκθεση υλοποίησης του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς
Ιούνιος – Δεκέμβριος 2018

Η Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς (ΓΕΓΚΑΔ) ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στο έργο υλοποίησης του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς (2018-2021)1, σε συνάρτηση με το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των δράσεων.
Ο οριζόντιος και πολυτομεακός χαρακτήρας του σχεδίου εξασφαλίζει τον συντονισμό ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς, την ουσιαστική συνδρομή όλων των ενδιαφερόμενων μερών του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην υλοποίηση των σχετικών στόχων και δράσεων, ενώ εναρμονίζεται με τα διεθνή πρότυπα καταπολέμησης της διαφθοράς (EU, OECD, CoE, UN) και με τις λοιπές εθνικές στρατηγικές και σχέδια άλλων τομέων. Ειδικότερα για αυτή την περίοδο, δράσεις του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς έχουν συνδεθεί τόσο με το υπό οριστικοποίηση Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, όσο και με την Ατζέντα 2030 του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Με κύριο μέλημα την έγκαιρη και εντελή υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς, η ΓΕΓΚΑΔ δημιούργησε ένα δίκτυο με τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες για τον αποδοτικότερο και αποτελεσματικότερο συντονισμό στην παρακολούθηση και υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς. Τα αποτελέσματα του σχεδιασμού φαίνονται ήδη από την εμπρόθεσμη επίσπευση και υλοποίηση των δράσεων του β΄ εξαμήνου 2018, όπως περιληπτικά αναπτύσσεται κατωτέρω.

ΜΕΡΟΣ 1 Τομεακή πρόληψη της διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση, στον ιδιωτικό και στον πολιτικό τομέα

Σχετικά με την εισαγωγή διεθνών λογιστικών προτύπων στον δημόσιο τομέα (δημοσιονομικές διαδικασίες) εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα 54/2018 (ΦΕΚ 103 Α), με το οποίο καθορίζεται το λογιστικό πλαίσιο που θα διέπει τις οντότητες της Γενικής Κυβέρνησης (δράση 1.1.1). Επιπλέον ολοκληρώθηκε τεχνικά η Επέκταση του Συστήματος Μητρώων Τραπεζικών Λογαριασμών και Λογαριασμών Πληρωμών (ΣΜΤΛ και ΛΠ), ώστε να περιλαμβάνονται και τα δάνεια (δράση 1.2.1). Τέλος, με το άρθρο 20 του νόμου 4557/2018 (ΦΕΚ 139 Α) εξασφαλίζεται η δημιουργία ενός κεντρικού μητρώου πληροφοριών πραγματικών δικαιούχων νομικών προσώπων, υποχρεώνοντας τα νομικά πρόσωπα που έχουν έδρα στην Ελλάδα να γνωστοποιούν τις πληροφορίες για τον πραγματικό δικαιούχο στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων που θα δημιουργηθεί στη ΓΓΠΣ (δράση 1.4.12).
Για να διασφαλιστεί η ενίσχυση της διαφάνειας στον Ιδιωτικό Τομέα, και προς την κατεύθυνση μίας βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, καταρτίστηκε και υιοθετήθηκε σχέδιο εργασιών για την σύμπραξη κατά της διαφθοράς, ανάμεσα στον Δημόσιο και στον Ιδιωτικό τομέα (ΣΔΙΤΕΔ) (δράση 8.1.1).
Με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας στον Πολιτικό Τομέα, υποβλήθηκε εισήγηση της ΓΕΓΚΑΔ προς την επιτροπή αναθεώρησης του Συντάγματος σχετικά με την κατάργηση της δυνατότητας του Κοινοβουλίου να ανακαλεί με απόφασή του την ποινική δίωξη των μελών της Κυβέρνησης (δράση 9.2.13), και επιπλέον επισημάνθηκε ότι στην πρόταση του Προέδρου και Βουλευτών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ είχε ήδη συμπεριληφθεί η κατάργηση του ειδικού καθεστώτος παραγραφής για την ποινική δίωξη μελών και πρώην μελών της κυβέρνησης (δράση 9.2.24).
Περαιτέρω, για τη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού πλαισίου για τη διαφάνεια, την εποπτεία και την επιβολή κυρώσεων στη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων, ψηφίστηκαν οι νόμοι 4472/2017 (ΦΕΚ 74 Α) και 4509/2017 (ΦΕΚ 201 Α) για τη χρηματοδότηση των κομμάτων από ιδιώτες και το κράτος καθώς και για τη διαφανή οικονομική διαχείριση (δράση 9.3.15). Επιπλέον, η ειδική μόνιμη επιτροπή κοινοβουλευτικής δεοντολογίας προχώρησε στην αξιολόγηση του υπάρχοντος κώδικα δεοντολογίας των μελών του ελληνικού Κοινοβουλίου (δράση 9.6.1). Τέλος, υποβλήθηκε εισήγηση από τη ΓΕΓΚΑΔ στη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης, σχετικά με την αξιολόγηση του Κώδικα Δεοντολογίας των μελών της Κυβέρνησης και ήδη σε συνεργασία με την Γενική Γραμματεία του Πρωθυπουργού, τελεί σε επεξεργασία η επικαιροποίησή του (δράση 9.6.3).

ΜΕΡΟΣ 2 Ακεραιότητα στη δημόσια διοίκηση και στο δικαστικό σύστημα

Η ΓΕΓΚΑΔ υπέβαλε πρόταση νόμου στον Αναπληρωτή Υπουργό Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την βελτιστοποίηση του πλαισίου Προστασίας των Πληροφοριοδοτών Δημοσίου Συμφέροντος (Whistleblowers) (δράση 11.2.1).
Σχετικά με την ενίσχυση της ακεραιότητας και της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος, η ΓΕΓΚΑΔ στις αρχές του έτους 2018, ολοκλήρωσε την πρόταση για την παροχή τεχνικής βοήθειας, σε συνεργασία με την Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (SRSS) στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού εργαλείου SRSP-2. Το σχέδιο σύμβασης οριστικοποιήθηκε και βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς υπογραφή (δράσεις6 12.2.1, 12.2.2, 12.2.3, 12.2.5).

ΜΕΡΟΣ 3 Ενδυνάμωση της συνεργασίας και του συντονισμού στον δημόσιο τομέα

Με σκοπό τη βελτίωση του μοντέλου συνεργασίας μεταξύ των δικαστικών αρχών και της φορολογικής διοίκησης για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής υψηλού επιπέδου, ιδρύθηκε η Διεύθυνση Ερευνών Οικονομικών Εγκλημάτων με το νόμο 4512/2018 (ΦΕΚ 5 Α) και ήδη έχουν ληφθεί οι σχετικές ενέργειες για την επαρκή επάνδρωσή της (δράση 13.1.1).
Επίσης για την καθιέρωση διαδικασίας παρακολούθησης συγκεκριμένων υποθέσεων σημαντικών οικονομικών εγκλημάτων, ιδίως υποθέσεων διαφθοράς και νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, καταρτίστηκε πρόταση (δράση 13.2.2 1)) και εστάλησαν από τον Άρειο Πάγο σχετικές εγκύκλιοι σε όλες τις Εισαγγελίες της επικράτειας. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα αξιόπιστο αρχείο δεδομένων για τη δίωξη και την επιβολή κυρώσεων (δράση 13.2.2 2)). Ήδη η ΓΕΓΚΑΔ έχει αναρτήσει τα σχετικά στοιχεία στην ιστοσελίδα της κατόπιν επεξεργασίας, σύμφωνα με τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων και της ποινικής δικονομίας7.

Με τον νόμο 4478/2017 (ΦΕΚ 91 Α) ενισχύθηκαν οι πειθαρχικές αρμοδιότητες του ΓΕΔΔ, διευρύνθηκε η αρμοδιότητά του ως προς τη διενέργεια ελέγχου περιουσιακής κατάστασης οποιουδήποτε λειτουργού, οργάνου ή υπαλλήλου του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα, εφ’ όσον αυτός δεν είναι υπόχρεος υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και προβλέφθηκε η συμμετοχή του στην εκπόνηση Στρατηγικού και Επιχειρησιακού Σχεδιασμού των Επιθεωρήσεων και Ελέγχων του δημόσιου τομέα (δράση 13.2.9).
Ο ΓΕΔΔ απηύθυνε έγγραφο προς τον Πρόεδρο και την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για θέματα που αφορούν στην ανάθεση και εκτέλεση Εισαγγελικών παραγγελιών για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης/προανάκρισης από επιθεωρητές ελεγκτές (δράσεις 13.2.6, 13.2.10).
Επιπλέον αναπτύχθηκε επιχειρησιακός σχεδιασμός επιθεωρήσεων και ελέγχων προκειμένου να μειωθεί ο συνολικός απαιτούμενος χρόνος επιθεωρήσεων (δράση 13.2.11). Επίσης το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ) μέσω του Ινστιτούτου Επιμόρφωσης (ΙΝΕΠ), ανάπτυξε Σύστημα Πιστοποίησης Ελεγκτικής Επάρκειας, με στόχο την αναβάθμιση του ελεγκτικού έργου και την ουσιαστική αναβάθμιση των προσόντων των Επιθεωρητών (δράσεις 13.2.12, 13.2.14), πραγματοποίησε πλήθος επιμορφωτικών προγραμμάτων που αφορούν θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς (δράση 13.2.13). Επίσης το ΙΝΕΠ, μετά από αίτημα της ΓΕΓΚΑΔ στο πλαίσιο της αποστολής του, διοργάνωσε το Νοέμβριο του 2018 Καινοτόμο Εργαστήριο με τίτλο: «Ο Εσωτερικός Έλεγχος ως εργαλείο πολιτικής στον Δημόσιο Τομέα» με σκοπό την αναζήτηση τρόπων ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας του Εσωτερικού Ελέγχου στον Δημόσιο Τομέα, καθώς και την ανάδειξη του σε μία λειτουργία κρίσιμη για την παρακολούθηση, την αποτίμηση και τη βελτίωση των διαδικασιών. (δράσεις 13.2.12, 13.2.13).
Περαιτέρω, η ΓΕΓΚΑΔ ενημερώνεται σε ετήσια βάση από τα Σώματα Επιθεώρησης και Ελέγχου σε σχέση με τις υποθέσεις και τους ελέγχους που διενεργούν αλλά και σχετικές προτάσεις τους για γενικότερα ζητήματα διαφθοράς και διαχείρισής τους. Επιπλέον, οι Εισαγγελίες της επικράτειας αποστέλλουν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τα αδικήματα διαφθοράς και οικονομικού εγκλήματος.
Τέλος, η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης, δημοσιεύει στοιχεία που αφορούν στο πλήθος φορολογικών υποθέσεων που παραπέμφθηκαν στις εισαγγελικές αρχές, στη συνολική αξία δεσμεύσεων για φορολογικές υποθέσεις και στο πλήθος αιτημάτων προς το εξωτερικό.
Επιπλέον η ετήσια έκθεση της ΓΕΓΚΑΔ δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2018, σχετικά με θεσμικές δράσεις και την εφαρμογή του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς (δράση 13.3.38).
Αναφορικά με την διαχείριση καταγγελιών που λαμβάνει η ΓΕΓΚΑΔ, το 2018 εκδόθηκαν εγκύκλιοι για τη διαχείριση αυτών καθώς και όσων αφορούν πράξεις διαφθοράς και απάτης στα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και ειδικότερα για την παραλαβή, επεξεργασία, αξιολόγηση, διαβίβαση και παρακολούθησή τους, καθώς και για τις αρμοδιότητες και τα καθήκοντα των εισηγητών για την διαχείριση τους (δράσεις 13.3.7, 13.4.3).
Επιπλέον για την αυτοματοποίηση της διαδικασίας αξιολόγησης και παρακολούθησης και για την ευκολότερη εξαγωγή στατιστικών, έχει ήδη εγκριθεί και βρίσκεται στο στάδιο της τελικής υλοποίησης, ηλεκτρονική εφαρμογή διαχείρισης καταγγελιών, μέσω της οποίας θα γίνεται η αξιολόγηση, η διαβίβαση, η παρακολούθηση των καταγγελιών, καθώς και η στατιστική απεικόνισή τους (δράση 13.3.8, 13.4.4).
Η ΓΕΓΚΑΔ ως AFCOS, έχει συντονίσει τη διενέργεια ελέγχου του ΣΔΟΕ και του ΟΠΕΚΕΠΕ και ήδη επεξεργάζεται σχέδιο τριμερούς Μνημονίου Συνεργασίας (δράση 13.4.2).
Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των αρχών καταπολέμησης της διαφθοράς, η ΓΕΓΚΑΔ απέστειλε ειδικό ερωτηματολόγιο καταγραφής ελλείψεων σε πόρους προς τις αρμόδιες Δικαστικές Αρχές, Σώματα Επιθεώρησης και Ελέγχου, Διωκτικές Υπηρεσίες και Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές, προκειμένου να διερευνήσει τις ανάγκες τους σε πόρους (δράση 13.9.1). Κατόπιν, ενημέρωσε αναλυτικά τον Αναπληρωτή Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (δράση 13.9.2) και παράλληλα διερεύνησε την δυνατότητα χρήσης χρηματοδοτικών εργαλείων για την κάλυψη των καταγεγραμμένων αναγκών.
Σχετικά με την ενεργή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής Στρατηγικής για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της ΓΕΓΚΑΔ, για την εφαρμογή της Εθνικής Αξιολόγησης Κινδύνων για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και του σχεδίου δράσης της, η Επιτροπή Στρατηγικής βρίσκεται ήδη στο στάδιο της οριστικοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής και του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής (εφεξής «Εθνικό Σχέδιο Δράσης»). Στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης υιοθετήθηκαν πλείστες δράσεις του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, καθώς συμμετείχαν ενεργά εκπρόσωποι της ΓΕΓΚΑΔ, προωθώντας την συνοχή και την εναρμόνιση των δράσεων κατά της διαφθοράς που συναντώνται στα δύο σχέδια (ειδικός στόχος 13.13).
Η Εθνική Στρατηγική και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης επί του παρόντος τελούν υπό έγκριση από την Επιτροπή Στρατηγικής, προκειμένου να οριστικοποιηθούν.
Οι δράσεις του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς για τη διερεύνηση της δυνατότητας επέκτασης της πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων των αρχών που εμπλέκονται στο δίκτυο καταπολέμησης της διαφθοράς (ειδικός στόχος 13.14), συνδέονται με δράση του «Εθνικού Σχεδίου Δράσης» της Επιτροπής Στρατηγικής, οι οποίες και θα εναρμονιστούν.

ΜΕΡΟΣ 4 Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση του κοινού

Η ΓΕΓΚΑΔ και το Υπουργείο Παιδείας Έρευνας και Θρησκευμάτων, υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας για κοινές δράσεις όσον αφορά στην προώθηση της ακεραιότητας στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα (δράση 14.1.1).
Στις 9/12/2018 η ΓΕΓΚΑΔ διοργάνωσε το ετήσιο φόρουμ κατά της διαφθοράς για το έτος 2018, με θέμα «Λύνοντας τη σιωπή - Πληροφοριοδότες και προστασία του δημοσίου συμφέροντος». Παράλληλα διοργανώθηκε για δεύτερη φορά και ο διήμερος διαγωνισμός Hackathon (μαραθώνιος προγραμματισμού) που ήταν αφιερωμένος στην ακεραιότητα στον αθλητισμό (δράση 14.2.1).
Παραπομπές

1. Οι στόχοι και οι δράσεις του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς (2018-2021): http://www.gsac.gov.gr/index.php/el/ethniko-sxedio/ethniko-stratigiko-sxedio-kata-tis-diafthoras-2018-2021/ethniko-stratigiko-sxedio-kata-tis-diafthoras-2018-2023
2. Πρώιμη υλοποίηση της δράσης.
3. Πρώιμη υλοποίηση της δράσης. Σύσταση xix, του τέταρτου κύκλου αξιολόγησης της GRECO.
4. Πρώιμη υλοποίηση της δράσης. Σύσταση x του τέταρτου κύκλου αξιολόγησης της GRECO.
5. Εφαρμογή συστάσεων i, ii (i), ii (ii), iii, vii του τρίτου κύκλου αξιολόγησης της GRECO.
6. Συστάσεις xii (ii), xv, xvi, xiv, του τέταρτου κύκλου αξιολόγησης της GRECO.
7. http://www.gsac.gov.gr/index.php/el/etisies-ektheseis/stats
8. http://www.gsac.gov.gr/index.php/el/etisies-ektheseis/ekm

Attachments:
Download this file (NACAP.pdf)NACAP.pdf[ΕΣΣΚΔ με σχόλια υλοποίησης β΄ εξ.2018]
Download this file (Report on the implementation of the NACAP 7_2018 12_2018.pdf)Report on the implementation of the NACAP 7_2018 12_2018.pdf[Report on the implementation of the NACAP 7_2018 12_2018]
Κύλιση στην Αρχή